در جواب این سوال که آیا مصرف گاز گرماتاب واقعا بالاست؟ ابتدا باید بررسی کنیم ممنوعیت استفاده از گرماتاب در فضای باز توجیه علمی دارد؟ به عبارتی دیگر تحلیل مهندسی مصرف انرژی و تناقض ممنوعیت گرمایش تابشی در فضای باز.
قبل از اینکه وارد بحث شویم ذکر این نکته ضروری است که گرماتاب برند تولیدات شرکت ایران مشعل بوده و بسیاری از مشتریان این دستگاهها را به نام گرماتاب میشناسند.
بررسی فنی مصرف انرژی در گرماتاب گازی و برقی
آیا ممنوعیت استفاده از گرماتاب در فضای باز توجیه علمی دارد؟
در سالهای اخیر، استفاده از سیستمهای گرمایش تابشی در فضاهای باز و نیمه باز رستورانها، کافهها و مجموعههای پذیرایی در بسیاری از کشورهای جهان به یک راهکار رایج و پذیرفتهشده تبدیل شده است. از اروپا و کانادا گرفته تا ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس، گرماتاب گازی بهعنوان یکی از مؤثرترین روشهای گرمایش فضای باز مورد استفاده قرار میگیرد.
با این حال، در ایران استفاده از گرماتاب گازی در فضای باز توسط اداره گاز ممنوع اعلام شده؛ تصمیمی که در عمل منجر به جایگزینی سیستمهای برقی تابشی شده است. این مقاله تلاش میکند با نگاهی فنی و عددی بررسی کند که آیا این ممنوعیت از نظر مصرف انرژی و منطق مهندسی قابل دفاع است یا خیر.
استفاده جهانی از گرماتاب در فضای باز
در استانداردهای بینالمللی، گرمایش تابشی بهعنوان کماتلافترین روش گرمایش در فضای باز شناخته میشود، زیرا:
- هوا را گرم نمیکند
- مستقیماً افراد و سطوح را هدف قرار میدهد
- تحت تأثیر جریان هوا قرار نمیگیرد
به همین دلیل، در بسیاری از کشورها استفاده از بخاریهای تابشی گازی لولهای یا سرامیکی در فضاهای باز مجاز و حتی توصیهشده است، مشروط بر رعایت اصول ایمنی و تهویه.
استدلال اصلی ممنوعیت در ایران چیست؟
استدلال رسمی اداره گاز، اتلاف انرژی در فضای باز است.اما مسئله اساسی اینجاست:
در فضای باز، هر نوع سیستم گرمایشی دچار اتلاف است؛ سؤال این نیست که آیا اتلاف وجود دارد، بلکه این است که کدام سیستم اتلاف کمتری دارد.باید این واقعیت را پذیرفت که بسیاری از رستورانها در فضای باز از مشتریان پذیرایی میکنند و این واقعیت را نمیتوان نادیده گرفت و باید برای حل تامین گرمایش اینگونه فضاها راه حلی مناسب با کمترین اتلاف انرژی پیدا نمود. اینکه یک سیستم گرمایشی را ممنوع کنیم بسیاری از صاحبان اینگونه فضاها به دنبال سیستم دیگری میروند نه اینکه فضای باز رستوران خود را تعطیل نمایند.
مقایسه فنی گرماتاب گازی و گرماتاب برقی
۱- گرماتاب گازی
- توان حرارتی متداول: حدود ۴۰ کیلووات
- طول دستگاه: حدود ۶ متر
- مصرف گاز: حدود ۳ مترمکعب در ساعت
- گرمایش یکنواخت در سطح وسیع
- راندمان تابشی بالا
۲- گرماتاب برقی
- توان مصرفی : ۲۵۰۰ وات (۲.۵ کیلووات)
- جریان مصرفی : حدود ۱۰ تا ۱۱ آمپر
- طول دستگاه : حدود ۱ متر
- سطح پوشش بسیار محدود
- وابسته به برق تولیدی نیروگاهها
تناقض اصلی : برق از کجا میآید؟
نکتهای که معمولاً در تصمیمگیریها نادیده گرفته میشود این است که:
برق در ایران عمدتاً از سوزاندن گاز طبیعی در نیروگاهها تولید میشود.
زنجیره واقعی مصرف انرژی :
- سوزاندن گاز در نیروگاه
- تبدیل انرژی حرارتی به برق (با راندمان حدود ۳۵–۴۰٪)
- انتقال برق در شبکه (با تلفات)
- مصرف برق در گرماتاب برقی
در مقابل ، در گرماتاب گازی :
- گاز مستقیماً در محل مصرف میسوزد
- بدون تلفات تبدیل انرژی
- با راندمان حرارتی بالاتر
از دید مهندسی انرژی، گرماتاب برقی عملاً معادل مصرف گاز بیشتری در مقیاس ملی است، نه کمتر.
مقایسه واقعی مصرف انرژی (به زبان ساده)
برای تأمین گرمای معادل یک گرماتاب گازی ۴۰ کیلووات :
- نیاز به چندین گرماتاب برقی ۲۵۰۰ واتی است.
- مجموع مصرف برق بالا میرود.
- فشار بر شبکه برق افزایش مییابد.
- در نهایت، گاز بیشتری در نیروگاهها سوزانده میشود.
بنابراین، جایگزینی گرماتاب گازی با نوع برقی:
- نهتنها اتلاف را حذف نمیکند.
- بلکه آن را بهصورت غیرمستقیم و پنهان افزایش میدهد.
مسئله واقعی چیست؟ نوع فضا، نه نوع سوخت
اگر هدف کاهش اتلاف انرژی است، راهحل منطقی :
- مدیریت فضای باز است، نه حذف گرماتاب گازی
راهکارهای فنی شامل:
- تبدیل فضای باز به نیمهباز
- استفاده از بادشکن، سقف سبک یا پردههای جانبی
- کنترل حجم فضای گرم شونده
در این شرایط، گرماتاب گازی همچنان بهینهترین گزینه گرمایش باقی میماند.
جمعبندی فنی
- در فضای باز، همه سیستمهای گرمایشی دچار اتلاف هستند.
- گرماتاب گازی تابشی کماتلافترین روش موجود است.
- گرماتاب برقی از نظر مصرف کل انرژی، لزوماً بهینهتر نیست.
- ممنوعیت گرماتاب گازی باعث انتقال مصرف گاز به نیروگاهها شده است.
- تصمیمگیری صحیح باید مبتنی بر تحلیل کل زنجیره انرژی باشد.
نتیجه نهایی
مسئله اصلی، گرماتاب نیست ؛ مسئله، نبود نگاه مهندسی جامع به مصرف انرژی است.
بدون نظر