گرمکردن فضای باز در فصلهای سرد سال، بهخصوص در رستورانها، کافهها، تراسها، آلاچیقها و روفگاردنها، با گرمکردن یک اتاق یا سالن بسته تفاوت زیادی دارد. در فضای باز، هوای گرم بهسرعت جابهجا میشود و ممکن است بخشی از انرژی مصرفشده برای گرمکردن محیط، عملاً به افزایش آسایش حرارتی افراد منجر نشود.
به همین دلیل، انتخاب یک بخاری صرفاً بر اساس توان حرارتی، ظاهر دستگاه یا قیمت خرید آن، روش مناسبی نیست. پیش از انتخاب باید مشخص شود که محیط تا چه اندازه باز است، باد از چه جهتی وارد میشود، افراد در کدام قسمت حضور دارند، امکان نصب تجهیزات ثابت وجود دارد یا خیر و دسترسی به گاز و برق چگونه است.
در میان تجهیزات موجود، گرماتاب سرامیکی، گرماتاب لولهای، بخاری برقی و بخاری قارچی گازی از گزینههایی هستند که میتوان برای گرمایش فضاهای باز یا نیمهباز بررسی کرد. بااینحال، این دستگاهها از نظر شیوه انتقال گرما، نحوه نصب، محدوده گرمایش و شرایط استفاده یکسان نیستند.
در این مقاله، تفاوت این چهار گزینه را بررسی میکنیم تا مشخص شود هرکدام برای چه فضایی مناسبتر هستند و هنگام انتخاب باید به چه نکاتی توجه کرد.
چرا انتخاب بخاری برای فضای باز با فضای بسته متفاوت است؟
در یک ساختمان بسته، میتوان با کمک عایقکاری، جلوگیری از ورود هوای سرد و استفاده از سیستم گرمایشی مناسب، دمای هوای محیط را تا حد زیادی حفظ کرد. اما در یک محوطه روباز، حتی اگر بخاری توان حرارتی بالایی داشته باشد، گرمکردن تمام حجم هوا معمولاً راهکار مؤثری نیست. برای درک بهتر موضوع، باید بین دو روش اصلی انتقال گرما تفاوت قائل شد.
گرمایش همرفتی عمدتاً با گرمکردن هوا انجام میشود. بخاریهای فندار و بسیاری از بخاریهای معمولی از این روش استفاده میکنند. این شیوه در محیطهای بسته میتواند کاربردی باشد، اما در فضای باز، جریان هوا و باد ممکن است گرمای تولیدشده را بهسرعت جابهجا کنند.
گرمایش تابشی بهجای تکیه بر گرمکردن تمام هوای محیط، انرژی گرمایی را به سمت افراد و سطوح اطراف هدایت میکند. به همین دلیل، برخی تجهیزات تابشی برای گرمایش موضعی در تراسها، محوطههای پذیرایی و فضاهای نیمهباز گزینه مناسبی هستند.
البته تابشیبودن بهتنهایی به معنی مناسببودن هر دستگاه برای هر محیطی نیست. فاصله بخاری تا افراد، زاویه تابش، ارتفاع نصب، وجود موانع و شدت جریان هوا همچنان بر آسایش حرارتی تأثیر میگذارند.
1. گرماتاب سرامیکی؛ مناسب برای گرمایش تابشی موضعی
گرماتاب سرامیکی از تجهیزات گرمایشی تابشی گازسوز است که در آن، مشعل گاز سطح سرامیکی را گرم میکند و سطح داغ، انرژی حرارتی را به اطراف میتاباند. در این روش، افراد و سطوحی که در مسیر تابش قرار دارند، مستقیماً انرژی گرمایی دریافت میکنند.
یکی از نکات مهم در انتخاب این دستگاه، نحوه توزیع تابش است. بسته به مدل، توان حرارتی و محل نصب، میتوان گرمایش را به بخش مشخصی از محیط هدایت کرد؛ بنابراین لازم نیست در تمام پروژهها تلاش کنیم هوای کل محوطه را گرم کنیم.

گرماتاب سرامیکی برای چه فضاهایی مناسب است؟
این تجهیزات میتوانند برای برخی فضاهای نیمهباز یا بخشهای مشخصی از محیطهای تجاری مناسب باشند؛ از جمله:
- بخشهای مشخصی از تراس رستوران یا کافه
- آلاچیقهای دارای فضای نصب مناسب
- محل انتظار یا نشستن مشتریان در یک محوطه
- بخشهایی از فضای کار که به گرمایش موضعی نیاز دارند
مناسب بودن بخاری سرامیکی به مدل دستگاه و شرایط پروژه بستگی دارد. برای مثال، در یک محوطه کاملاً روباز و بادخیز، نتیجه ممکن است با یک تراس سقفدار که از سه طرف محافظت شده است، متفاوت باشد.
مزایا و محدودیتهای گرماتاب سرامیکی
مهمترین مزیت این گروه، انتقال مستقیم گرما به محدوده موردنظر است. همچنین در مدلهایی که برای نصب ثابت طراحی شدهاند، میتوان با تعیین محل و جهت نصب، گرمایش را متناسب با محل حضور افراد برنامهریزی کرد.
در مقابل، انتخاب محل نصب و رعایت فاصله ایمن از سقف، پرده، پارچه، چوب و سایر مواد قابلاشتعال اهمیت زیادی دارد. نوع سوخت، شرایط احتراق، نیازهای تهویه و الزامات نصب نیز باید با دستورالعمل همان مدل تطبیق داده شود.
بنابراین، برای انتخاب گرماتاب سرامیکی نباید تنها به توان درجشده در کاتالوگ توجه کرد؛ بلکه نحوه نصب و میزان تابش مؤثر در محل حضور افراد نیز باید بررسی شود.

۲. گرماتاب لولهای؛ گزینهای برای گرمایش فضاهای دارای سقف و نصب ثابت
گرماتاب لولهای نیز بر پایه گرمایش تابشی کار میکند، اما ساختمان آن با مدل سرامیکی متفاوت است. در این سیستم، مشعل گاز لوله فلزی مخصوص را گرم میکند و بازتابنده، بخش مهمی از انرژی تابشی را به سمت ناحیه موردنظر هدایت میکند.
این ساختار امکان طراحی سامانههای گرمایشی ثابت را فراهم میکند؛ بهویژه در محیطهایی که میتوان تجهیزات را در ارتفاع مناسب نصب کرد و تابش را در امتداد محدوده مورد استفاده افراد یا در زیر سقف هدایت کرد.
گرماتاب لولهای برای چه فضاهایی مناسبتر است؟
گرماتاب لولهای میتواند در پروژههایی ارزش بررسی داشته باشد که فضای گرمایش مشخص است و امکان نصب اصولی تجهیزات وجود دارد؛ مانند:
- تراسهای سرپوشیده رستورانها
- فضاهای پذیرایی نیمهباز
- بخشهای مشخصی از محوطههای تجاری دارای سازه مناسب
- برخی سالنها و محیطهای صنعتی که به گرمایش تابشی نیاز دارند
در یک تراس رستوران که میزها در ردیفهای مشخص قرار گرفتهاند، امکان جانمایی تجهیزات ثابت در بالای محدوده استفاده مشتریان میتواند مزیت محسوب شود. البته تعداد دستگاهها، توان موردنیاز و ارتفاع نصب باید براساس نقشه محیط و اطلاعات فنی محصول تعیین شود.

مزایا و محدودیتهای گرماتاب لولهای
یکی از ویژگیهای این گروه، امکان طراحی گرمایش برای یک محدوده نسبتاً طولی و مشخص است. این ویژگی ممکن است در محیطهایی که میزها یا محلهای کار در امتداد یک مسیر قرار گرفتهاند، مفید باشد.
بااینحال، نصب این دستگاهها معمولاً به بررسی فنی بیشتری نیاز دارد. محل عبور لوله، دسترسی برای سرویس، فاصله از اجزای سازه و مواد قابلاشتعال، شرایط تخلیه محصولات احتراق در مدلهای مربوط و تأمین هوای لازم باید بررسی شوند.
گرماتاب لولهای الزاماً برای هر فضای بازی بهترین انتخاب نیست. اگر محیط هیچ سقف یا سازه مناسبی برای نصب ندارد، یا قرار است محل بخاری مرتباً تغییر کند، باید امکان استفاده از گزینههای دیگر را نیز بررسی کرد.
نکته: انتخاب بین گرماتاب سرامیکی و گرماتاب لولهای نباید فقط بر اساس نام فناوری انجام شود. مشخصات فنی مدل، چیدمان محیط، شیوه نصب و شرایط بهرهبرداری تعیین میکنند کدام دستگاه عملکرد مناسبتری خواهد داشت.
۳. بخاری تابشی برقی؛ مناسب برای شرایطی که دسترسی به گاز محدود است
اصطلاح بخاری تابشی برقی به یک نوع دستگاه مشخص اشاره نمیکند. بخاریهای برقی از نظر شیوه انتقال گرما با یکدیگر میتوانند متفاوت باشند. از بخاریهای فندار و همرفتی گرفته تا گرمکنهای تابشی مادونقرمز که از انواع بخاری های برقی میباشند. این تفاوت برای گرمایش فضای باز بسیار مهم است.
بخاری برقی فندار
در این گروه، بخش عمده گرمایش از طریق گرمکردن هوا و در بعضی مدلها به کمک فن انجام میشود. چنین دستگاهی در محیط بسته میتواند کاربرد داشته باشد، اما در محوطه کاملاً باز، باد و جابهجایی هوا ممکن است گرمای آن را از محدوده موردنظر دور کنند.
ازاینرو، اگر هدف گرمکردن میزهای یک رستوران روباز باشد، صرفاً بالا بودن توان یک بخاری برقی فندار تضمین نمیکند که مشتریان احساس گرمای کافی داشته باشند.
بخاری برقی تابشی
بخاری برقی تابشی، انرژی الکتریکی را به گرمای تابشی تبدیل میکند و آن را به سمت افراد و سطوح اطراف هدایت میکند. این ویژگی باعث میشود برای گرمایش موضعی تراس، آلاچیق یا محل نشستن مشتریان قابل بررسی باشد.
از مزیتهای گرماتاب برقی میتوان به نداشتن احتراق در محل استفاده و امکان استفاده در پروژههایی اشاره کرد که دسترسی به گاز وجود ندارد یا استفاده از تجهیزات گازسوز مطلوب نیست.
بااینحال، ظرفیت برق محیط باید متناسب با توان دستگاهها باشد. همچنین هزینه مصرف برق، مقاومت دستگاه در برابر شرایط جوی و رطوبت، الزامات نصب و ایمنی تجهیزات برقی باید بررسی شوند. دستگاهی که برای استفاده در فضای داخلی طراحی شده است، لزوماً برای نصب در محیط باز مناسب نیست.

چه زمانی بخاری برقی انتخاب منطقیتری است؟
اگر در یک کافه یا تراس امکان لولهکشی گاز وجود ندارد، برق کافی در دسترس است و قرار است فقط محدودهای مشخص گرم شود، بخاری برقی تابشی میتواند گزینه قابل بررسی باشد.
اما برای چندین میز در یک محوطه بزرگ، باید مجموع توان موردنیاز، تعداد دستگاهها و ظرفیت مدار برق را محاسبه کرد. در چنین شرایطی، مقایسه هزینه بهرهبرداری با سایر گزینهها نیز اهمیت دارد.
۴. بخاری قارچی گازی؛ راهکاری قابلجابهجایی برای کافه و رستوران و ویلا
بخاری قارچی گازی یکی از تجهیزات شناختهشده برای گرمایش موضعی فضاهای باز است. شکل متداول این دستگاه شامل یک پایه، مشعل و صفحه بازتابنده در قسمت بالایی است. گرمای حاصل از احتراق بهوسیله صفحه دستگاه به سمت محدوده اطراف هدایت میشود.
مزیت مهم بخاری قارچی در بسیاری از کاربردها، ساختار ایستاده و امکان جابهجایی آن است. در محیطهایی که شرایط قرارگیری میزها تغییر میکند یا امکان نصب بخاری ثابت وجود ندارد، این ویژگی اهمیت زیادی دارد.
بخاری قارچی برای چه کاربردهایی مناسب است؟
این دستگاه میتواند برای گرمایش محدودههای مشخصی از فضاهایی مانند موارد زیر بررسی شود:
- فضای باز رستوران و کافه
- محوطه پذیرایی هتلها و مجموعههای گردشگری
- تراس و بعضی آلاچیقها
- روفگاردنها و محوطههای روباز دارای شرایط نصب مناسب
- محلهای موقت پذیرایی در فضای باز
در عمل، ممکن است یک بخاری قارچی فقط برای محدوده اطراف خود آسایش حرارتی مناسبی ایجاد کند و برای گرمکردن فاصلهای دورتر یا چندین ردیف میز کافی نباشد. بنابراین، تعداد دستگاهها و محل استقرار آنها باید براساس چیدمان واقعی محیط تعیین شود.

مزایای بخاری قارچی
مهمترین مزایای این گروه عبارتاند از:
- انعطافپذیری در جانمایی: در مدلهای قابلجابهجایی، محل استقرار را میتوان متناسب با چیدمان محیط تغییر داد.
- بینیازی از نصب سقفی: در بسیاری از مدلها برای نصب اولیه به سازه سقفی نیاز نیست.
- گرمایش موضعی: دستگاه میتواند محدودهای را که افراد در آن حضور دارند هدف قرار دهد.
- کاربرد در محیطهای پذیرایی: ظاهر و ساختار ایستاده آن برای برخی محوطههای رستورانی و کافهای مناسب است.
محدودیتهای بخاری قارچی گازی
بخاری قارچی برای همه پروژهها بهترین راهکار نیست. در محیطهای بسیار بادخیز، توزیع گرما و آسایش افراد ممکن است کاهش یابد. همچنین فضای اشغالشده توسط پایه دستگاه، ایمنی محل استقرار، دسترسی به گاز و امکان سرویس دورهای باید در نظر گرفته شود.
اگر تعداد میزها زیاد باشد یا لازم باشد گرمایش در یک محدوده طولانی و ثابت توزیع شود، بهتر است امکان استفاده از سامانه تابشی ثابت نیز بررسی شود.
برای مشاهده مشخصات و بررسی گزینههای موجود، میتوانید به صفحه بخاری قارچی گازی مراجعه کنید.
مقایسه گرماتاب سرامیکی، گرماتاب لولهای، بخاری برقی و بخاری قارچی
برای انتخاب درست، باید هر دستگاه را براساس کاربرد و محدودیتهایش بررسی کرد؛ زیرا هیچکدام را نمیتوان بدون شناخت شرایط محیط، بهترین وسیله گرمایشی برای تمام فضاهای باز دانست.
| معیار مقایسه | گرماتاب سرامیکی | گرماتاب لولهای | بخاری تابشی برقی | بخاری قارچی |
| روش اصلی گرمایش | تابشی گازسوز | تابشی گازسوز | تابشی | تابشی گازسوز |
| کاربرد قابل بررسی | گرمایش موضعی | گرمایش موضعی | گرمایش موضعی | گرمایش موضعی |
| نیاز به سازه برای نصب | وابسته به مدل | نیازمند محل نصب ثابت مناسب | بسته به نوع و مدل | مدل ایستاده |
| جابهجایی | وابسته به مدل | نصب ثابت | با پایه قابل حمل | قابلحمل |
| نیاز به گاز | بله | بله | خیر | بله |
| محدودیت مهم | جانمایی و رعایت فاصله ایمن | طراحی نصب و رعایت الزامات فنی | ظرفیت برق و نوع انتقال گرما | باد، محل استقرار و الزامات ایمنی |
برای رستوران، کافه، تراس و آلاچیق کدام بخاری بهتر است؟
بهترین انتخاب زمانی مشخص میشود که نوع فضا را جداگانه بررسی کنیم.
۱. رستوران با محوطه کاملاً روباز
در چنین محیطی، باد و نحوه پراکندگی میزها اهمیت زیادی دارند. اگر میزها پراکندهاند و نصب سقفی امکانپذیر نیست، بخاریسرامیکی، هیتر قارچی گازی یا بخاری برقی تابشی متناسب با شرایط سوخت و برق میتواند بررسی شود.
پیش از خرید باید محل نشستن مشتریان، مسیر رفتوآمد، پایداری دستگاه و میزان باد بررسی شود. گاهی ایجاد بادشکن مناسب در بخشهای مجاز و ایمن، نتیجه بهتری از افزایش صرف توان بخاری ایجاد میکند.
۲. تراس سرپوشیده رستوران
اگر تراس سقف دارد و میتوان تجهیزات را در محل مناسب نصب کرد، گرماتاب سرامیکی یا لولهای ممکن است گزینههای قابل بررسی باشند. انتخاب بین آنها به ابعاد و شکل تراس، ارتفاع سازه، چیدمان میزها، مشخصات دستگاه و الزامات نصب بستگی دارد.
در این شرایط، استفاده از بخاری قارچی نیز ممکن است امکانپذیر باشد؛ اما باید فضای اشغالشده توسط پایه و فاصله ایمن از مواد قابلاشتعال در نظر گرفته شود.
۳. آلاچیق و روفگاردن
برای آلاچیق یا روفگاردن نمیتوان صرفاً با دانستن مساحت، یک نوع بخاری را پیشنهاد کرد. میزان بازبودن اطراف، جنس سقف، وجود پوششهای پارچهای، استحکام سازه و مسیر جریان هوا بر تصمیم اثر میگذارند.
اگر نصب ثابت امکانپذیر باشد، تجهیزات تابشی نصبشونده میتوانند بررسی شوند. اگر انعطافپذیری در محل استقرار مهمتر باشد، مدلهای ایستاده نیز قابل بررسیاند. در هر دو حالت، بررسی الزامات ایمنی سازه و فاصله دستگاه تا سقف و اجزای قابلاشتعال ضروری است.
۴. محوطهای که دسترسی به گاز ندارد
اگر دسترسی به گاز وجود ندارد یا استفاده از آن برای پروژه مناسب نیست، بخاری برقی تابشی میتواند جایگزین قابل بررسی باشد. البته باید ظرفیت تأمین برق و هزینه مصرف انرژی مشخص شود.
انتخاب بخاری برقی تابشی برای یک فضای کاملاً باز، بدون توجه به باد و محدوده گرمایش، ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکند. در این شرایط، نوع تابشی دستگاه اهمیت ویژهای دارد.

هنگام انتخاب بخاری فضای باز، فقط متراژ را ملاک قرار ندهید
یکی از اشتباهات رایج، انتخاب بخاری صرفاً بر اساس مساحت محوطه است. دو محیط با مساحت یکسان ممکن است به تجهیزات متفاوتی نیاز داشته باشند؛ برای مثال، یک تراس سقفدار که از اطراف محافظت شده است با محوطهای که در معرض باد مستقیم قرار دارد، شرایط یکسانی ندارد.
برای انتخاب دقیقتر، این موارد را بررسی کنید:
میزان بازبودن محیط: هرچه محیط در معرض باد و جریان هوا باشد، حفظ آسایش حرارتی دشوارتر میشود.
نحوه چیدمان افراد: مهم است که مشتریان یا کارکنان در کجا مینشینند و چه محدودهای واقعاً نیاز به گرمایش دارد.
ارتفاع و محل نصب: فاصله منبع گرما تا افراد و زاویه تابش، بر گرمایی که در محل احساس میشود تأثیر میگذارند.
دسترسی به سوخت و انرژی: وجود گاز مناسب یا برق با ظرفیت کافی، بخشی از تصمیم اقتصادی و فنی است.
مدتزمان استفاده: دستگاهی که روزانه چندین ساعت و در طول چند ماه استفاده میشود، باید از نظر هزینه بهرهبرداری و سرویس نیز بررسی شود.
ایمنی و شرایط محیطی: محل عبور مشتریان، فاصله از پارچه و سایر مواد قابلاشتعال، تهویه و مقاومت تجهیزات در برابر شرایط جوی را نادیده نگیرید.
هزینه مصرف گاز و برق را چگونه مقایسه کنیم؟
قیمت خرید دستگاه تنها بخشی از هزینه واقعی سیستم گرمایشی است. برای مقایسه اقتصادی، بهتر است هزینه مصرف انرژی را در مدتزمان استفاده مورد انتظار محاسبه کنید.
برای یک دستگاه گازسوز، اگر میزان مصرف آن برحسب مترمکعب در ساعت مشخص باشد، میتوان هزینه تقریبی گاز را با این رابطه برآورد کرد:
هزینه گاز در هر ساعت = مصرف گاز در ساعت × قیمت هر مترمکعب گاز
هزینه برق مصرفی یک هیتر تابشی برقی را نیز میتوان از طریق فرمول زیر بدست آورد:
مصرف برق در هر ساعت برحسب کیلوواتساعت = توان دستگاه برحسب کیلووات × مدت استفاده برحسب ساعت
برای مثال، دستگاه برقی با توان ۲ کیلووات که به مدت ۵ ساعت کار کند، در صورت کارکرد پیوسته حدود ۱۰ کیلوواتساعت برق مصرف میکند.
این محاسبات فقط هزینه انرژی را نشان میدهند و هزینه خرید، نصب، نگهداری، تعمیرات و سایر هزینههای پروژه را در بر نمیگیرند. همچنین مقایسه باید بر مبنای میزان گرمایش مفید در محل استفاده انجام شود؛ زیرا دو دستگاه با هزینه مصرف مشابه لزوماً آسایش حرارتی یکسانی ایجاد نمیکنند.
ایمنی در گرمایش فضای باز چه اهمیتی دارد؟
در انتخاب وسایل گرمایشی، ایمنی باید همزمان با توان حرارتی بررسی شود، نه پس از خرید دستگاه.
گرماتاب گازی برای تامین گرمایش فضای باز را نباید بدون اطمینان از مجازبودن مدل برای آن شرایط، در فضای بسته یا محیطی با تهویه ناکافی به کار برد. احتراق گاز میتواند محصولات احتراق تولید کند و تجمع آنها در محیط نامناسب خطرناک است. باز یا بسته بودن بخشی از محیط بهتنهایی برای نتیجهگیری درباره ایمنی کافی نیست؛ شرایط واقعی فضا و دستورالعمل سازنده باید بررسی شود.
علاوه بر این، باید فاصله ایمن از سقف، سایبان، پرده، پوششهای پارچهای و سایر مواد قابلاشتعال رعایت شود. در دستگاههای برقی نیز اتصال مناسب، ظرفیت مدار برق، حفاظت لازم در برابر رطوبت و شرایط نصب اهمیت دارند.
در رستورانها و کافهها، محل قرارگیری بخاری نباید مسیر رفتوآمد مشتریان یا کارکنان را مسدود کند. تجهیزات گازسوز باید بهدرستی نصب و نگهداری شوند و هرگونه لوله، اتصال یا منبع گاز مطابق دستورالعمل فنی مربوط بررسی شود.

جمعبندی؛ کدام وسیله گرمایشی را انتخاب کنیم؟
برای گرمایش فضای باز، انتخاب درست به شرایط واقعی محیط بستگی دارد. گرماتاب سرامیکی و گرماتاب لولهای از گزینههای تابشی گازسوز هستند که بر اساس طراحی و شرایط نصب میتوانند برای برخی فضاهای نیمهباز یا پروژههای دارای نصب ثابت مناسب باشند. بخاری برقی تابشی، برای محیطهایی که دسترسی به گاز محدود است قابل بررسی است. بخاری قارچی گازی نیز بهدلیل ساختار ایستاده و قابلیت جابهجایی در بسیاری از محوطههای پذیرایی کاربرد دارد.
اگر قرار است فقط چند میز در یک تراس یا محوطه روباز گرم شوند، راهکار مناسب ممکن است با پروژهای که به گرمایش یک فضای طولی و سرپوشیده نیاز دارد متفاوت باشد. به همین دلیل، ابتدا باید محدوده حضور افراد، میزان بازبودن محیط، شرایط باد، دسترسی به انرژی و امکان نصب ایمن مشخص شود.
بهترین بخاری فضای باز، الزاماً گرانترین یا پرتوانترین دستگاه نیست؛ بلکه وسیلهای است که با شرایط محیط و شیوه استفاده هماهنگ باشد و گرمای موردنیاز را به محدودهای برساند که افراد واقعاً از آن استفاده میکنند. در این رابطه به منظور انتخاب گرماتاب مناسب با فضای مورد نیاز میتوانید با کارشناسان ما د رارتباط باشید.

بدون دیدگاه