انواع مختلف هواکش؛ آشنایی با انواع هواکش صنعتی، فن آکسیال، فن سانتریفیوژ و اگزاست فن
بسیاری از مشتریان ما پس از نصب و راه اندازی دستگاههای گرمایش تابشی در سوله های صنعتی، ورزشی و گارگاه تولیدی و کارخانجات، در نظر دارند به منظور خروج محصولات احتراق و یا ورود جریان هوای تازه، اقدام به نصب هواکش نمایند. این مشتریان با این پرسش مواجه میشوند که چه نوع هواکش و با چه ویژگی هایی برای این منظور مناسب است. این مقاله پاسخ به سوالات این طیف از مشتریان گرماتاب میباشد.
انتخاب صحیح هواکش یکی از مهمترین عوامل در طراحی یک سیستم تهویه استاندارد است. امروزه انواع مختلف هواکش با ساختار، ظرفیت، فشار و کاربردهای متفاوت تولید میشوند و هر کدام برای محیط خاصی طراحی شدهاند. متأسفانه بسیاری از خریداران تنها بر اساس ظاهر یا قیمت دستگاه اقدام به انتخاب میکنند، در حالی که انتخاب اشتباه میتواند باعث کاهش راندمان تهویه، افزایش مصرف برق، ایجاد سروصدای زیاد و حتی کاهش طول عمر تجهیزات شود.
در این مقاله با انواع مختلف هواکش، ویژگیهای هر کدام، کاربردها، مزایا و محدودیتهای آنها آشنا میشویم تا بتوانید مناسبترین گزینه را برای سوله، کارخانه، کارگاه، گلخانه، مرغداری، سالن ورزشی، آشپزخانه صنعتی یا ساختمانهای مسکونی انتخاب نمایید.
هواکش چیست؟
هواکش دستگاهی است که با استفاده از یک الکتروموتور و پروانه، هوا را از یک محل به محل دیگر منتقل میکند. این انتقال هوا میتواند با هدف خروج هوای آلوده، ورود هوای تازه، کاهش دما، کنترل رطوبت یا تخلیه دود و بخارات انجام شود.
به طور کلی تمامی هواکشها در دو گروه اصلی قرار میگیرند:
- هواکش دمنده (Supply Fan)
- هواکش مکنده یا اگزاست فن (Exhaust Fan) ، فن گرماتاب از نوع فن مکنده می باشد.
دستهبندی انواع هواکش
از دیدگاه مهندسی، هواکشها را میتوان از چند منظر مختلف طبقهبندی نمود:
- بر اساس نوع پروانه
- بر اساس جهت جریان هوا
- بر اساس محل نصب
- بر اساس فشار تولیدی
- بر اساس نوع موتور
- بر اساس کاربرد
در ادامه هر یک از این دستهبندیها را بررسی میکنیم.
۱– فن آکسیال (Axial Fan)
فن آکسیال یا هواکش آکسیال یکی از پرکاربردترین انواع هواکش صنعتی است و همچنین در کولر صنعتی آکسیال هم به کار می رود. در این نوع فن، هوا موازی محور پروانه حرکت میکند.
این نوع هواکش معمولاً حجم زیادی از هوا را با فشار نسبتاً پایین جابهجا میکند.
کاربردها
- سولههای صنعتی
- کارخانهها
- سالنهای تولید
- مرغداریها
- گلخانهها
- دامداریها
- سالنهای ورزشی
- انبارها
مزایا
- قیمت مناسب
- راندمان بالا
- مصرف برق کمتر
- حجم هوادهی زیاد
- تعمیرات آسان
محدودیت
برای کانالهای طولانی یا افت فشار زیاد گزینه مناسبی نیست.
۲– فن سانتریفیوژ (Centrifugal Fan)
در فن سانتریفیوژ، هوا پس از ورود به مرکز پروانه، به وسیله نیروی گریز از مرکز به سمت محیط پروانه هدایت میشود.
این فنها نسبت به فن آکسیال فشار بیشتری تولید میکنند.
کاربردها
- سیستمهای کانالکشی
- آشپزخانههای صنعتی
- کارگاههای رنگ
- صنایع چوب
- صنایع شیمیایی
- جمعآوری گرد و غبار
مزایا
- فشار استاتیکی بالا
- مناسب برای کانالهای بلند
- عملکرد پایدار
۳– اگزاست فن
اگزاست فن در واقع نوعی هواکش است که وظیفه آن خارج کردن هوای آلوده از محیط میباشد.
در بسیاری از کارخانهها، وجود اگزاست فن برای خروج گرما، دود، بخارات و آلایندهها ضروری است.
کاربردهای مهم:
- آشپزخانه صنعتی
- موتورخانه
- کارخانه
- سوله
- پارکینگ
- اتاق ژنراتور
۴– فن دمنده
در این نوع فن، هوای تازه به داخل ساختمان یا سالن وارد میشود.
معمولاً در کنار اگزاست فن مورد استفاده قرار میگیرد تا تعادل فشار در سالن حفظ گردد.
۵– هواکش سقفی
هواکش سقفی بر روی سقف ساختمان نصب شده و هوا را از بالا تخلیه میکند.
این نوع هواکش بیشتر در کارخانهها، انبارها، سالنهای تولید و سولهها کاربرد دارد.
۶– هواکش دیواری
رایجترین نوع هواکش که روی دیوار نصب میشود.
موارد استفاده:
- کارگاهها
- انبارها
- گلخانهها
- مرغداریها
- سرویسهای بهداشتی
- آشپزخانهها
۷– هواکش کانالی
این نوع فن در مسیر کانال نصب میشود.
در ساختمانهای اداری، بیمارستانها، هتلها و مراکز تجاری کاربرد فراوانی دارد.
۸– هواکش ضد انفجار
در محیطهایی که احتمال وجود گازهای قابل اشتعال وجود دارد، از هواکش ضد انفجار استفاده میشود.
کاربرد:
- پالایشگاهها
- صنایع نفت
- صنایع گاز
- صنایع رنگ
- صنایع پتروشیمی
۹– هواکش ضد خوردگی
برای محیطهای اسیدی و خورنده از فنهایی با بدنه فایبرگلاس، پلیپروپیلن یا استیل ضدزنگ استفاده میشود.
۱۰– هواکش خانگی
اگرچه موضوع اصلی این مقاله هواکش صنعتی است، اما هواکشهای خانگی نیز یکی از انواع رایج هواکش محسوب میشوند.
کاربرد:
- سرویس بهداشتی
- حمام
- آشپزخانه
- اتاقها
انواع هواکش بر اساس نوع موتور
هواکشها از نظر موتور نیز به چند دسته تقسیم میشوند:
- تکفاز
- سهفاز
- موتور AC
- موتور EC کممصرف
- موتور اینورتردار
هر کدام متناسب با نوع پروژه انتخاب میشوند.
انواع هواکش بر اساس جنس پروانه
پروانه هواکش میتواند از جنسهای زیر ساخته شود:
- فولادی
- آلومینیومی
- استیل
- پلیآمید
- پلیپروپیلن
- فایبرگلاس
انتخاب جنس مناسب به دما، رطوبت و نوع آلایندههای محیط بستگی دارد.
کدام نوع هواکش برای سوله مناسبتر است؟
در اکثر سولههای صنعتی، استفاده از فنهای آکسیال دیواری یا سقفی بهترین گزینه محسوب میشود، زیرا این فنها حجم زیادی از هوا را با مصرف برق مناسب جابهجا میکنند.
البته در سولههایی که دارای کانالکشی طولانی، فیلتر یا تجهیزات تصفیه هوا هستند، استفاده از فن سانتریفیوژ به دلیل توانایی تولید فشار استاتیکی بیشتر توصیه میشود.
انتخاب هواکش بر اساس نوع کاربری
| نوع محیط | هواکش مناسب |
| سوله صنعتی | فن آکسیال |
| کارخانه | فن آکسیال یا سانتریفیوژ |
| گلخانه | فن آکسیال |
| مرغداری | فن آکسیال |
| دامداری | فن آکسیال |
| آشپزخانه صنعتی | سانتریفیوژ |
| کارگاه رنگ | سانتریفیوژ |
| سرویس بهداشتی | هواکش خانگی |
| پارکینگ | اگزاست فن |
مهمترین اشتباه در انتخاب هواکش
بزرگترین اشتباه این است که تنها به قطر فن یا توان موتور توجه شود.
در انتخاب یک هواکش مناسب باید پارامترهای زیر بررسی شوند:
- دبی هوادهی (CFM یا m³/h)
- فشار استاتیکی
- تعداد تعویض هوا (ACH)
- ابعاد سالن
- ارتفاع سقف
- تعداد افراد
- میزان تولید گرما
- وجود دود، بخار یا گرد و غبار
- سطح صدای مجاز
- مصرف برق
جمعبندی
امروزه انواع مختلف هواکش برای کاربردهای گوناگون طراحی شدهاند و هر کدام ویژگیها و مزایای خاص خود را دارند. فن آکسیال، فن سانتریفیوژ، اگزاست فن، هواکش دیواری، هواکش سقفی، هواکش کانالی و هواکش ضد انفجار از مهمترین انواع این تجهیزات هستند. در کنار فن های صنعتی ، پنکه صنعتی یک وسیله پر کاربرد برای خنک کردن محیط های صنعتی در تابستان می باشد.
انتخاب صحیح هواکش تنها بر اساس قیمت یا اندازه دستگاه امکانپذیر نیست، بلکه باید ظرفیت هوادهی، فشار استاتیکی، شرایط محیط، نوع کاربری و استانداردهای تهویه نیز بهدقت بررسی شوند. طراحی صحیح سیستم تهویه علاوه بر بهبود کیفیت هوا، موجب کاهش مصرف انرژی، افزایش طول عمر تجهیزات و ایجاد محیطی سالمتر برای کارکنان خواهد شد.
بدون دیدگاه